Barajlardaki artış yanıltmasın: Uzmanlar kuraklık tehlikesine karşı uyardı

featured
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Türkiye genelinde etkili olan yağışlar baraj doluluk oranlarını sevindirici düzeyde artırsa da uzmanlar “kuraklık bitti” algısının oldukça tehlikeli olduğuna dikkat çekiyor. Yağış miktarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 75,4 oranında artması ve aktif doluluk oranının yüzde 68,9 seviyesine ulaşması kamuoyunda olumlu bir hava yaratsa da konunun uzmanları iklim krizinin uzun vadeli etkilerine vurgu yapıyor.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, barajlardaki mevcut tablonun iklim eğilimini tek başına değiştiremeyeceğini belirterek kritik uyarılarda bulundu.

DSİ VERİLERİNDE DİKKAT ÇEKEN YÜKSELİŞ

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından paylaşılan resmi verilere göre, ülke genelinde kaydedilen yağışlar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 75,4, uzun yıllar ortalamasına göre ise yüzde 29 artış gösterdi.

Bu yağış rejimi barajlardaki su miktarına da doğrudan yansıdı. Barajların ortalama aktif doluluk oranı yüzde 41,1 seviyesinden yüzde 68,9’a tırmandı. Depolanan aktif su miktarı ise 38,9 milyar metreküpten 65,2 milyar metreküpe kadar yükseldi.

TEK BİR İYİ SU YILI KURAKLIĞI BİTİRMİYOR

Elde edilen verileri değerlendiren Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, tablonun sevindirici olduğunu ancak yağışlı geçen tek bir dönemin kuraklık riskini tamamen ortadan kaldırmadığını vurguladı. İklimin uzun yıllara yayılan istatistiksel ortalamalarla tanımlandığına işaret eden Kadıoğlu, baraj seviyelerinin yalnızca yağış miktarına değil; su tüketim alışkanlıklarına, işletme stratejilerine ve havza yapılarına bağımlı olduğunu söyledi.

HER YAĞIŞ BARAJ DOLDURMUYOR: TOPRAĞIN NEM AÇIĞI VE TAŞKIN RİSKİ

Yağan her damlanın baraj rezervuarlarına ulaşmadığına dikkat çeken Kadıoğlu, suyun toplama alanlarına erişim sürecini yönlendiren temel faktörleri şöyle sıraladı:

Toprağın Nem Açığı: Uzun süren kurak dönemlerin ardından düşen ilk yağışların büyük kısmı kuruyan toprağın emilim kapasitesi tarafından yutulur ve barajlara ulaşamaz.

Yağışın Türü ve Süresi: Kısa süreli şiddetli sağanaklar toprağa süzülmek yerine yüzeysel akışa geçerek taşkınlara yol açar ve depolama sistemlerine girmeden denizlere karışır.

Rezervuar Yapısı ve Buharlaşma: Sığ ve geniş yüzeyli barajlarda, özellikle sıcak hava dalgalarının sıklaştığı dönemlerde buharlaşma nedeniyle ciddi su kayıpları yaşanır.

DÖRT BÜYÜKŞEHİRDE FARKLI SU SENARYOLARI

Türkiye’nin metropol kentlerinde baraj doluluk oranları yükseliş gösterse de her şehrin su dinamiği farklılık sergiliyor. Kentlerdeki son durum verileri şu şekilde kayıtlara geçti:

İstanbul: Aktif doluluk oranı yüzde 44,3’ten yüzde 46,9’a yükseldi.

Ankara: Doluluk oranı yüzde 11,1 seviyesinden yüzde 32,8’e ulaştı.

İzmir: Barajlardaki oran yüzde 4,3’ten yüzde 39,6’ya tırmandı.

Bursa: Doluluk seviyesi yüzde 36,1’den yüzde 39,4’e çıktı.

İzmir ve Ankara’daki belirgin oran artışının temel nedeninin geçen yılki başlangıç seviyelerinin aşırı düşük olmasından kaynaklandığını belirten Kadıoğlu, “İzmir’deki dokuz kata yakın artış su sorununun çözüldüğünü değil, kentin geçen yıl ne kadar tehlikeli bir eşikte durduğunu gösterir” dedi. İstanbul ve Bursa gibi nüfus ve sanayi baskısının yüksek olduğu kentlerde ise günlük su tüketiminin devasa boyutlarda olması nedeniyle doluluk grafiklerinin daha yatay seyrettiği ifade edildi.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE AKDENİZ HAVZASI RİSKİ

Türkiye’nin de yer aldığı Akdeniz Havzası, küresel iklim değişikliğine karşı en hassas bölgeler arasında bulunuyor. Gelecekte toplam yağış miktarının azalmasının yanı sıra yağış rejiminin de düzensizleşeceği öngörülüyor. Yağışların ani ve şiddetli gerçekleşmesi; erozyona, rezervuarların tortuyla dolmasına ve barajların kullanılabilir depolama hacminin küçülmesine neden oluyor.

TÜRKİYE SU STRESİ ALTINDA

Uluslararası standartlara göre yıllık kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 1.700 metreküpün altında olan ülkeler “su stresi” çeken bölgeler olarak tanımlanıyor. Türkiye’de kişi başına düşen yıllık su miktarının 1.301 metreküp seviyesinde bulunması, ülkenin kronik su stresi yaşadığını açıkça ortaya koyuyor.

Uzmanlar, su güvenliği sorununun yalnızca yağış azlığıyla açıklanamayacağını; kentlerin taşıma kapasitesinin üzerinde büyümesi, yanlış tarımsal ürün seçimleri ve kontrolsüz sanayileşmenin arz-talep dengesini altüst ettiğini belirtiyor.

YAPISAL ÖNLEMLER VE GELECEK STRATEJİSİ

Mevcut yağışlı dönemin Türkiye’ye kalıcı bir çözüm değil, yalnızca “kazandırılmış bir zaman aralığı” sunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, yapılması gereken acil eylemleri şöyle özetledi:

Su kısıtlamaları ve baraj önlemleri kaynaklar tükenme noktasına gelmeden, önceden belirlenmiş kritik eşiklerde devreye sokulmalıdır.

Kamuoyuna baraj doluluk yüzdesi yerine “Mevcut tüketim hızıyla kaç günlük su kaldığı” bilgisi aktarılmalıdır.

Altyapı ve Havza Planlaması: kullanımı yaygınlaştırılmalı ve şehir imar planları su bütçeleriyle uyumlu hale getirilmelidir.

Kuraklık, yavaş gelişen bir doğal afet türü olarak afet yönetimi mevzuatına ve bütçe planlamalarına resmen dahil edilmelidir.

Kadıoğlu, önümüzdeki dönemin yapısal reformlarla değerlendirilmemesi halinde ilk kurak periyotta benzer krizlerin kaçınılmaz olacağını hatırlattı.

Barajlardaki artış yanıltmasın: Uzmanlar kuraklık tehlikesine karşı uyardı

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter


Giriş Yap

Gazete Ata Ocağı ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

KAI ile Sohbet Et

KAI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.