Türkiye’de emeklilik koşulları sigorta başlangıç tarihine göre değişiklik gösterirken, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) çalışanlara Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ek olarak ikinci bir gelir kapısı aralıyor. Şartları sağlayan katılımcılar sistemden toplu para veya düzenli maaş alabilirken, yakında hayata geçmesi beklenen Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) ile bu yapıya işveren katkısının da eklenmesi planlanıyor.
SGK EMEKLİLİK ŞARTLARI SİGORTA BAŞLANGICINA GÖRE DEĞİŞİYOR
Türkiye’de emeklilik şartları, sigortalının sisteme ilk giriş yaptığı tarihe göre şekilleniyor. SSK kapsamında 1999-2008 yılları arasında sigortalı olanlar için 7 bin gün prim şartı uygulanırken; yaş koşulu kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirleniyor.
2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise SSK için gerekli prim gün sayısı 7 bin 200’e yükselirken yaş şartı erkeklerde 61’e kadar çıkabiliyor. Bağ-Kur kapsamında ise kadın ve erkeklerin 9 bin gün prim ödemesi gerekiyor.
İKİNCİ EMEKLİLİK GELİRİ İLE ÇİFTE MAAŞ İMKÂNI
Çalışanlar, SGK kapsamındaki sigortalılıklarını sürdürürken Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) katılarak ek bir emeklilik birikimi oluşturabiliyor. Böylece SGK’den bağlanacak emekli aylığının yanı sıra BES üzerinden ikinci bir emeklilik geliri elde etmek mümkün oluyor.
BES ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS), yalnızca çalışanlara değil, çalışma hayatının dışında bulunan kişilere de düzenli birikim yapma fırsatı sunuyor. Önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) de benzer bir yapıyla oluşturulması bekleniyor.
HALEN EMEKLİ OLANLAR DA BES’E KATILABİLİYOR
SGK’den halihazırda emekli olmuş kişiler de BES’e katılarak ikinci bir emeklilik için birikim yapabiliyor. Emeklilik sonrasında çalışmayı sürdüren kişiler açısından da BES üzerinden ek bir emeklilik geliri oluşturma imkânı bulunuyor.
Emeklilik sonrasında çalışırken ödenen SGK primleri yeni bir SGK emekliliği oluşturmazken, BES kapsamında yapılan birikimler tamamen ayrı bir emeklilik hakkı sağlıyor.
BES’TEN EMEKLİ OLABİLMEK İÇİN 10 YIL VE 56 YAŞ ŞARTI
BES kapsamında emeklilik hakkı elde edebilmek için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını tamamlamak gerekiyor.
- Örnek Senaryo: 2000 yılında SGK’ye giriş yapan bir erkek çalışan, SGK kapsamında 7 bin gün prim ve 60 yaş şartına tabi oluyor. Aynı kişi aynı dönemde BES’e de katılırsa, sistemde 10 yılını tamamlaması ve 56 yaşına ulaşması halinde BES’ten emeklilik hakkını daha erken elde edebiliyor. Böylece kişi BES emekliliğini başlatırken, SGK emekliliği için kendi sigortalılık koşullarının tamamlanmasını bekleyebiliyor.
SİSTEMDE ÖDEME MODELİ VE DEVLET KATKISI
- Bireysel Emeklilik Sistemi (BES): Katkı payı tutarını katılımcının kendisi belirliyor. Aylık bütçeye göre belirlenen katkı payı ilerleyen dönemlerde artırılabiliyor. Ödenen tutarlara eklenen devlet katkısı sayesinde toplam birikim hacmi büyüyor.
- Otomatik Katılım Sistemi (OKS): Çalışanların bordrolarından her ay en az yüzde 3 oranında kesinti yapılarak emeklilik birikimi oluşturuluyor. İsteğe bağlı olarak çalışanların sistemden ayrılma (cayma) hakkı bulunuyor.
TAMAMLAYICI EMEKLİLİK SİSTEMİ (TES) İLE İŞVEREN KATKISI GELİYOR
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nde (TES) OKS’ye benzer bir modelin uygulanması öngörülüyor. Planlanan yeni sistemde çalışanın ödediği katkının yanı sıra devlet ve işveren katkısının da yer alması bekleniyor. Böylece çalışan, devlet ve işveren tarafından yapılacak üçlü katkı mekanizmasıyla emeklilik birikimlerinin çok daha yüksek seviyelere ulaşması hedefleniyor.
BİRİKİMLER TOPLU PARA VEYA DÜZENLİ MAAŞ OLARAK ALINABİLECEK
BES’te emeklilik hakkı kazanıldığında birikimlerin nasıl çekileceğine doğrudan katılımcı karar veriyor. Biriken ana para ve devlet katkısı tutarı ister toplu para olarak tek seferde çekilebiliyor, istenirse de belirli bir dönem boyunca düzenli maaş ödemesi şeklinde değerlendirilebiliyor.
