Kamuoyunun gündeminden düşmeyen İstanbul Büyükşehir Belediyesi merkezli soruşturma ve duruşmalar, yargısal süreç kadar kullanılan haber dilini de tartışmaya açtı. Resmî iddianamede “Ekrem İmamoğlu Çıkar Amaçlı Suç Örgütü Davası” olarak tanımlanan dosyanın basında sıklıkla “İBB Davası” şeklinde anılması, “Masumiyet karinesi mi yoksa iddia makamının tanımı mı esas alınmalı?” sorusunu gündeme getirdi. Ceza hukukçuları ve basın hukuku uzmanları, konunun iki temel boyutunu değerlendirdi.
MASUMİYET KARİNESİ VE HABER DİLİ
Hukukçular, Anayasa’nın 38. maddesinde yer alan “Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz” ilkesine dikkat çekiyor. Yargılama süreci tamamlanıp kesinleşmiş bir mahkeme kararı ortaya çıkana kadar, sanıkların veya kurumların doğrudan “suç örgütü” etiketiyle özdeşleştirilerek sunulmasının masumiyet karinesini ihlal edebileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, basının “İBB Davası” gibi kurum bazlı veya nötr nitelendirmeler kullanmasının gerek okuyucu açısından kavram karmaşasını önlemek gerekse evrensel hukuk ilkelerine bağlı kalmak açısından doğru bir yayıncılık tercihi olduğunu vurguluyor.
İDDİA MAKAMININ TANIMI VE RESMÎ KAYITLAR
Diğer yandan ceza hukuku uzmanları, Cumhuriyet Savcılığı tarafından hazırlanan iddianamenin ve mahkeme kabul kararının teknik bir çerçeve sunduğunu ifade ediyor. İddianamede TCK’nin ilgili maddeleri (TCK 220 vb.) uyarınca yapılan nitelendirmenin “iddia makamının resmi tezi” olduğunu belirten hukukçular, haberlerde bu tanımın ancak “savcılığın iddiasına göre” veya “iddianamedeki adıyla” şerhi düşülerek kullanılabileceğini aktarıyor.
“HABERCİ TARAFSIZLIĞINI KORUMALI”
Konuyu değerlendiren basın hukuku uzmanları şu uyarılarda bulunuyor:
Yargılama safhasında basın organlarının iddia makamının dilini aynen benimsemesi, kamuoyunda peşin bir mahkûmiyet algısı yaratabilir.
Davanın görüldüğü yer, taraf olan kurumlar veya konunun özü üzerinden yapılan adlandırmalar (örneğin “İBB Duruşması” veya “İBB Soruşturması”) haberin nesnelliğini korur.
İddianame başlığı aktarılırken bunun henüz doğrulanmamış bir iddia olduğu metin içerisinde net bir şekilde vurgulanmalıdır.
