Pandemi döneminde evden veya iş yerinden fiilen çalışmaya devam etmesine rağmen sigorta prim günleri eksik bildirilen milyonlarca çalışan için yargıdan tarihi bir karar geldi. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, özel bir üniversitede görev yapan bir akademisyenin açtığı hizmet tespiti davasında yerel mahkemenin kararını onayarak 189 günlük eksik hizmet süresinin SGK kayıtlarına tescil edilmesini kesinleştirdi.
ÇEVRİM İÇİ DERS VERDİ, PRİMLERİ EKSİK YATIRILDI
Özel bir üniversitede doktor öğretim üyesi olarak görev yapan akademisyen, 1 Aralık 2020 ile 30 Haziran 2021 tarihleri arasında eğitim faaliyetlerini çevrim içi (online) olarak tam zamanlı ve kesintisiz sürdürdü. Ancak bu süreçte Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen çalışma günlerinin eksik olduğunu fark eden akademisyen, fiilen yerine getirdiği görevlerin sigorta kayıtlarına eksiksiz yansıtılması talebiyle hizmet tespiti davası açtı.
MAHKEME VE İSTİNAF FİİLİ ÇALIŞMAYI SABİT BULDU
Davayı inceleyen İş Mahkemesi, sunulan deliller ve bilirkişi raporları doğrultusunda akademisyenin belirtilen tarihler arasında tam zamanlı çalıştığı sonucuna vararak 189 günlük eksik hizmet süresinin tesciline hükmetti. Üniversite yönetimi ve SGK’nin “bilirkişi raporunun yetersiz olduğu ve kararın soyut tanık beyanlarına dayandığı” yönündeki itirazları üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne taşındı. İstinaf incelemesinde de akademisyenin fiili çalışması sabit görülerek tescil kararı korundu.
YARGITAY SON NOKTAYI KOYDU: KARAR KESİNLEŞTİ
Dosyayı son olarak inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, üniversite ve SGK’nin temyiz başvurularını reddederek yerel mahkemenin kararını onadı. Bu kararla birlikte akademisyenin pandemi dönemindeki 189 günlük eksik çalışma süresinin SGK hizmet dökümüne eklenmesi hükmü kesinleşmiş oldu.
“MİLYONLARCA ÇALIŞANIN EMEKLİLİĞİNİ KURTARAN BİR MEŞALE”
Kararı değerlendiren SGK Uzmanı İsa Karakaş, salgın döneminde Kısa Çalışma Ödeneği (KÇÖ) veya nakdi ücret desteği gerekçesiyle primleri eksik yatırılan ancak fiilen çalıştırılan milyonlarca kişinin benzer hak kayıpları yaşadığına dikkat çekti. Karakaş, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bu karar, sadece bir çalışanın değil; pandemide evini atölyeye, ofise çevirip eylemli olarak çalışan ama primi gasp edilen milyonlarca çalışanın SGK’sini ve dolayısıyla emekliliğini kurtaran emsal nitelikte bir meşaledir.”
EKSİK PRİMLER NASIL GERİ ALINACAK?
Yargıtay’ın bu kararı önemli bir emsal oluşturmakla birlikte, hak kayıplarının otomatike bağlanarak kendiliğinden düzeltileceği anlamına gelmiyor. Süreçle ilgili kritik detaylar şöyle:
| Süreç / Unsur | Ayrıntılar |
| Yasal Yol | Çalışanların İş Mahkemelerinde “Hizmet Tespiti Davası” açması gerekiyor. |
| İspat Yükümlülüğü | E-postalar, çevrim içi toplantı kayıtları, wp yazışmaları, log kayıtları ve tanık beyanları delil niteliği taşıyor. |
| Zamanaşımı Riski | Hizmet tespiti davalarında 5 yıllık hak düşürücü süre kuralı bulunduğundan, çalışanların zaman kaybetmeden hukuki süreç başlatması önem taşıyor. |
| Kazanım | Tescil edilen günler emeklilik yaşı ve gün sayısını doğrudan etkileyerek hak kayıplarını gideriyor. |
