CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, tarım sektöründe 2026 yılında iklim koşullarının iyileşmesiyle yaşanan rekolte ve verim artışının çiftçi refahına yansımadığını belirtti. Yüksek girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları, artan borç yükü ve yetersiz devlet desteklerinin üreticiyi borç sarmalına ittiğini kaydeden Gürer, kamu alım fiyatlarının düşüklüğü nedeniyle üreticinin tüccara mahkûm edildiğini ifade etti.
“20 YILDA ÇİFTÇİNİN DESTEK ALACAĞI 1 TRİLYON 630 MİLYAR LİRAYI BULDU”
Tarım Kanunu’nun 21’inci maddesine göre çiftçiye milli gelirin en az %1’i oranında destek verilmesi gerektiğini hatırlatan Gürer, 2006-2026 yılları arasındaki 20 yıllık dönemin bilançosunu açıkladı:
“18 Nisan 2006’da kabul edilen Tarım Kanunu’nun 21. maddesine göre her yıl çiftçiye millî gelirin yüzde 1’inin destek olarak verilmesi zorunlu. Ancak kendi çıkardıkları kanuna uymuyorlar. 2006-2026 döneminde 20 yılda çiftçiye 682 milyar 185 milyon lira destek verildi. Kanuna göre verilmesi gereken destek ise 2 trilyon 312 milyar 780 milyon liraydı. Aradaki fark tam 1 trilyon 630 milyar 523 milyon lira.”
2026 yılı özelinde de bütçe açığının sürdüğünü vurgulayan Gürer; “2026’da Kanun uyarınca verilmeli gereken tutar 722 milyar lira iken, Cumhurbaşkanlığı program kitapçığında ayrılan destek yalnızca 168 milyar lira. Arada 604 milyar liralık büyük bir fark var” dedi.
ÇİFTÇİNİN BANKA BORCU 1,5 TRİLYON LİRAYI AŞTI: 230 KAT ARTIŞ
Üreticinin tarladaki ürününü toplar toplamaz borç ödemek için hemen satmak zorunda kaldığını belirten Gürer, banka borçlarındaki fahiş yükselişe dikkat çekti:
- Temmuz 2026 Banka Borcu: 1 trilyon 511 milyar TL
- Son 1 Yıldaki Borç Artışı: 411 milyar 249 milyon TL
- 2006-2026 Karşılaştırması: 2006 yılında 6 milyar 475 milyon TL olan banka borcu, yaklaşık 230 kat arttı.
- Kayıtlı Çiftçi Sayısı: 2 milyon 300 bin çiftçi bulunuyor ve piyasa borçları da eklendiğinde borçsuz üretim yapılması imkânsız hale gelmiş durumda.
ŞEKER PANCARINDA MAALİYET SARMALI VE BELİRSİZLİK
Her yıl Eylül ayında açıklanan şeker pancarı alım fiyatının hâlâ açıklanmadığına değinen Gürer, pancar üreticisinin maliyet baskısı altında olduğunu söyledi:
- Çiftçi Sayısındaki Düşüş: Geçmişte 350 bin olan pancar çiftçisi sayısı günümüzde 90 bin seviyelerine geriledi.
- Tohum Maliyeti: 6 dekar için verimli tohum maliyeti 40 bin TL’ye ulaştı (Klasik tohum 10 bin TL).
- Sulama Maliyeti: Niğde’de dekara sulama maliyeti 25 bin TL’yi buldu. Bir sezonda en az 13 kez sulama gerekiyor.
- Üretim ve Stok: Yıllık 22 milyon ton üretim beklentisi var; 2,7 – 2,9 milyon ton tüketim gerçekleşirken geçen yıldan 700 bin ton stok devretti.
MAZOT 6 YILDA 7,5 TL’DEN 91,3 TL’YE YÜKSELDİ
Girdi maliyetlerindeki artışın nakliye ve tüketici fiyatlarına da yansıdığını vurgulayan Gürer, mazottaki artış grafiğini aktardı:
- 2021: 7,50 TL
- 2025: 55,00 TL
- 2026: 91,30 TL
ACİL ÇAĞRI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için planlama ve taban fiyat uygulamasının şart olduğunu belirten Ömer Fethi Gürer, taleplerini şu şekilde sıraladı:
- Taban Fiyat Uygulamasına Dönülmeli: Kamu alım fiyatı yerine tüccarın da altına inemeyeceği zorunlu taban fiyat belirlenmeli.
- Tarım Sayımı Sonuçları Açıklanmalı: 2001’den bu yana yapılmayan ve 2025’te başladığı duyurulan tarım sayımının sonuçları TÜİK ve Bakanlıkça derhal kamuoyuyla paylaşılmalı.
- Öngörülebilir Planlama Yapılmalı: Çiftçi ekim yapmadan 1 yıl öncesinden ne ekeceğini, maliyetini ve elde edeceği makul kârı bilmeli.
