Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarihi, fikir ayrılıkları veya liderlik mücadeleleri sonucu partiden ayrılıp yeni bir siyasi hareket başlatan figürlerin öyküleriyle dolu. Ancak Türk siyaset tarihi göstermektedir ki, CHP ana gövdesinden koparak kurulan yeni partilerin büyük bir kısmı ya siyaset sahnesinden silinmiş ya da kurucularının tüzük ve kimlik değişimleriyle yeniden baba ocağına dönmesiyle sonuçlanmıştır.
“ORTANIN SOLU” MÜCADELESİ VE GÜVEN PARTİSİ
CHP tarihindeki ilk ve en büyük ideolojik kırılmalardan biri 1967 yılında yaşandı. Bülent Ecevit’in “ortanın solu” siyasetine karşı çıkan Turhan Feyzioğlu ve arkadaşları, partinin geleneksel çizgiden uzaklaştığını savunarak ayrıldı ve 12 Mayıs 1967’de Güven Partisi’ni kurdu. 1969’da Meclis’e girmeyi başaran ve koalisyonlarda yer alan hareket, ilerleyen yıllarda Cumhuriyetçi Güven Partisi adını aldı ancak zamanla seçmen desteğini kaybederek 12 Eylül 1980 darbesiyle kapatıldı.
KEMAL SATIR’IN 6 AY SÜREN PARTİSİ
1972 yılında İsmet İnönü ile Bülent Ecevit arasındaki genel başkanlık yarışını Ecevit’in kazanması üzerine, İnönü’ye yakınlığıyla bilinen Kemal Satır CHP’den istifa etti. 4 Eylül 1972’de Cumhuriyetçi Parti’yi kuran Satır, bağımsız bir varlık gösteremeyerek yalnızca 6 ay sonra partisini Turhan Feyzioğlu’nun Millî Güven Partisi ile birleştirdi. Parti, kendi logosuyla genel seçime dahi giremeden kapandı.
KARAYALÇIN VE SHP’NİN KAPANAN PARANTEZİ
Deniz Baykal yönetimiyle parti içi demokrasi ve antidemokratik uygulamalar nedeniyle ters düşen eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Murat Karayalçın, 2001’de CHP’den ayrıldı. 2002’de Sosyal demokrat Halk Partisi’ni (SHP) kuran Karayalçın, 2004 yerel seçimlerinde aradığı desteği bulamadı. 2009’da SHP’den ayrılıp yeniden CHP’nin Ankara adayı olan Karayalçın’ın ardından SHP, 2010 yılında Eşitlik ve Demokrasi Partisi’ne katılarak siyasi ömrünü tamamladı.
İSMAİL CEM’DE BAŞARAMADI VE GERİ DÖNDÜ
CHP’den ayrılmış, daha sonra 2002 yılında Yeni Türkiye Partisi’ni (YTP) kurarak genel başkanlığını üstlenmiştir. YTP’nin beklenen siyasi başarıyı sağlayamaması ve kendini feshetme kararı almasının ardından İsmail Cem, 2004 yılı ekim ayında CHP grubuna katılarak baba ocağı olarak gördüğü partiye geri dönmüştür
YAŞAR NURİ ÖZTÜRK VE HYP
2004 yılında Deniz Baykal yönetimiyle laiklik, din ve toplumsal meselelerdeki vizyon uyuşmazlığı nedeniyle yollarını ayıran Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk, 2005’te Halkın Yükselişi Partisi’ni (HYP) kurdu. 2007 seçimlerinde %1’in altında kalan parti, Öztürk’ün 2009’da siyasetten çekilmesiyle zayıfladı ve 2018 yılında kendisini feshetti.
MUSTAFA SARIGÜL VE TDP!
CHP’de Deniz Baykal döneminde yaşanan kurultay mücadelesi sonrası partiden ihraç edilen ve uzun yıllar Türkiye Değişim Hareketi’ni (TDH) sürdüren Mustafa Sarıgül, 17 Aralık 2020’de Türkiye Değişim Partisi’ni (TDP) kurdu. 2023 genel seçimleri öncesinde CHP listelerinden Erzincan Milletvekili adayı olarak Meclis’e giren Sarıgül, seçimlerin ardından partisini feshetme kararı aldı. TDP, 2023 yılında katılım kurultayıyla kendini lav ederek CHP’ye katıldı.
MUHARREM İNCE DÖRT BUÇUK YIL SONRA BABA OCAĞINDA
CHP’den ayrılıp parti kuran isimlerin son örneği Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce oldu. 8 Şubat 2021’de CHP’den istifa ederek Memleket Partisi’ni kuran İnce, yaklaşık dört buçuk yıllık aranın ardından partisine geri döndü. İnce, dönüş kararını tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun kendisine yazdığı mektubu “Birleşe birleşe kazanacağız” notuyla yayımlayarak kamuoyuna duyurdu.
11 YIL SONRA BABA OCAĞINA DÖNÜŞ: EMİNE ÜLKER TARHAN
2014 Cumhurbaşkanlığı seçiminde Ekmeleddin İhsanoğlu’nun ortak aday gösterilmesine ve muhalefet çizgisine tepki göstererek CHP’den istifa eden Emine Ülker Tarhan, Kasım 2014’te Anadolu Partisi’ni kurdu. 2015 seçimlerinde %0,06 oy alan parti 13 ay içinde kapandı. İstifasından yaklaşık 11 yıl sonra Tarhan, 24 Mart 2026’da CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in grup toplantısında taktığı rozetle partisine geri döndü.
