CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, tarım sektöründe yaşanan derin ekonomik kriz ve çiftçilerin tırmanan borç yüküne ilişkin verileri kamuoyuyla paylaştı. 2026 yılında verim ve rekolte artışı yaşanmasına karşın, düşük alım fiyatları nedeniyle üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını belirten Gürer, çiftçinin “tarladan bankaya koştuğunu” vurguladı.
“REKOLTE ARTTI AMA ÇİFTÇİ HAFİFLEYEMEDİ”
2026 yılında üreticinin mahsul bolluğuyla geçmiş borçlarını kapatma beklentisi içinde olduğunu ancak hayal kırıklığına uğradığını ifade eden Gürer; üzüm, limon, fındık, buğday, mercimek, nohut ve domateste beklenen gelirin elde edilemediğini aktardı. Düşük alım fiyatlarının borç ödeme kapasitesini doğrudan etkilediğini belirtti.
ÇİFTÇİNİN BANKA BORCU 1,5 TRİLYON LİRAYA YAKLAŞTI
Bankacılık sektöründeki tarımsal kredi borçlarının yıllar içindeki artış seyrine dikkat çeken Gürer, şu rakamları açıkladı:
2006: 6 milyar 475 milyon TL
2022 (Temmuz): 233 milyar 33 milyon TL
2023 (Temmuz): 487 milyar 45 milyon TL
2024 (Temmuz): 714 milyar 981 milyon TL
2025 (Temmuz): 1 trilyon 81 milyar 39 milyon TL
2026 (Temmuz): 1 trilyon 492 milyar 28 milyon TL
Gürer, 20 yılda banka borçlarının yaklaşık 230 kat arttığını, sadece son bir yıldaki borç artışının %38’lik oranla 411 milyar 249 milyon lira olduğunu ifade etti. Son 4 yıldaki borç katlanması ise 6,4 kat olarak gerçekleşti.
TAKİPTEKİ BORÇLARDA 125 KATLIK ARTIŞ
Gürer, ödenemediği için takibe düşen çiftçi borçlarının 2006 Temmuz ayındaki 211 milyon 792 bin lira seviyesinden, 2026 Temmuz ayında 26 milyar 602 milyon liraya yükseldiğini söyledi. Takipteki borçların 20 yılda 125 kat arttığına işaret eden Gürer; tarlaların, traktörlerin, ürünlerin ve hayvanların haczedildiğini belirtti.
SON BİR YILDAKİ BORÇ ARTIŞI, TARIMSAL DESTEĞİN 2,5 KATI”
Çiftçinin bir yıldaki borç artışı ile devlet desteği arasındaki uçuruma dikkat çeken Gürer, “2025 Temmuz ile 2026 Temmuz arasında çiftçinin banka borcu 411 milyar lira artarken, 2026 yılı için açıklanan toplam tarımsal destek bütçesi 168 milyar lira seviyesinde kaldı. Yani çiftçinin sadece bir yılda artan borcu, bir yıllık tarımsal destek bütçesinin yaklaşık 2,5 katına ulaştı” dedi.
CHP’Lİ GÜRER’DEN ÇÖZÜM İÇİN 4 ACİL ÖNERİ
Ömer Fethi Gürer, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için alınması gereken tedbirleri şöyle sıraladı:
Faizler Silinmeli, Borç Yapılandırılmalı: Kamu/özel bankalar ve Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borçların faizleri silinmeli; ana borçlar en az 3-5 yıl faizsiz ertelenerek uzun vadeye yayılmalıdır.
Haciz İşlemleri Durdurulmalı: Traktör, tarla ve ekipmanlara yönelik icra işlemleri üretimin devamlılığı adına derhal durdurulmalıdır.
Girdi Maliyetleri Düşürülmeli: Mazot, gübre, tohum, elektrik ve sulama suyu üzerindeki vergi yükü azaltılmalıdır.
Kamucu Politika ve Kooperatifçilik: Üreticiyi koruyan alım politikaları izlenmeli, kamucu bir anlayışla kooperatifçilik geliştirilmelidir.
