Dünyanın merkezine yapay zeka gözü: yerin 2 bin 900 kilometre altında 6 gizemli yapı tespit edildi

featured
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Bilim insanları, gezegenimizin derinliklerinde daha önce ayrıntılı biçimde haritalanamayan altı devasa bölgenin izini buldu. Yerin yaklaşık 2 bin 900 kilometre altında yer alan bu gizemli yapılar; kazılarla ya da doğrudan gözlemle değil, depremlerin dünyanın içinden gönderdiği sismik dalgaların yapay zeka ile analiz edilmesi sayesinde gün yüzüne çıkarıldı.

Çinli araştırmacılar tarafından yürütülen ve uluslararası jeofizik camiasında geniş yankı uyandıran çalışma, prestijli bilim dergisi JGR Solid Earth’te yayımlandı. Elde edilen veriler, dünyanın en alt mantosunda daha önce fark edilmemiş devasa ölçekli malzeme farklılıklarının (heterojenliklerin) bulunduğunu kanıtlıyor.

DÜNYANIN EN ULAŞILMAZ SINIR NOKTASI

Gezegenimizin iç yapısı genel olarak üç ana katmandan oluşuyor: En dışta üzerinde yaşadığımız yer kabuğu, onun altında devasa bir kaya katmanı olan manto ve merkezdeki çekirdek.

Yaklaşık 2 bin 900 kilometre derinlikte, katı ancak son derece sıcak manto ile sıvı haldeki dış çekirdek karşı karşıya geliyor. Bilim insanlarının incelediği bu sınır bölgesi, gezegenin en ekstrem noktalarından biri. Ağırlıklı olarak sıvı demir ve nikelden oluşan dış çekirdek, dünyanın manyetik alanını üretirken; mantodaki son derece yavaş malzeme akımları yüzeydeki volkanik faaliyetleri ve kıta hareketlerini tetikliyor. Bu iki katmanın birleştiği noktadaki sıcaklık farkının 1000 dereceye kadar ulaşması, bölgeyi sürekli bir termal ve kimyasal hareketlilik içinde tutuyor.

DEPREM DALGALARIYLA DEV BİR TOMOGRAFİ

Dünyanın derinliklerini doğrudan gözlemlemek imkansız olduğu için araştırmacılar sismik dalgalardan faydalanıyor. Büyük bir deprem gerçekleştiğinde açığa çıkan enerji, gezegenin katmanlarından geçerken malzemenin yoğunluğuna ve yapısına göre hız ile yön değiştiriyor. Yeryüzündeki sismik istasyonlar bu değişimleri kaydederek gezegenin adeta bir iç tomografisini çekiyor.

Bu araştırmada bilim insanları, tespit edilmesi son derece zor olan PKP öncülleri adlı özel sismik sinyallere odaklandı. Bu sinyaller, ana deprem dalgasından hemen önce ulaşan ancak çok zayıf olan titreşimlerden oluşuyor. Derinlerdeki farklı yapılara çarparak saçılan bu dalgalar, binlerce kilometre aşağıda çevresinden farklı özellikte maddeler bulunduğunu gösteriyor.

YAPAY ZEKA MİLYONLARCA KAYDI TARADI

Geleneksel yöntemlerle insan eliyle tespiti neredeyse imkansız olan bu zayıf sinyaller için özel bir yapay zeka algoritmik modeli geliştirildi. Eğitilen yapay zeka modeli, 5 bine yakın depremden elde edilen 2 milyondan fazla sismik kaydı baştan sona taradı.

Çalışma sonucunda 174 bin 929 yüksek kaliteli PKP öncül sinyali tespit edildi. Bu rakam, literatürde bugüne kadar toplanmış tüm sinyal verisinin yaklaşık 10 katına karşılık geliyor. İşte bu muazzam veri kümesi, manto ile dış çekirdek sınırındaki 6 gizemli yapının detaylı haritasını ortaya çıkardı.

AY’IN OLUŞUMUNDAN KALAN MİRAS OLABİLİR

Bilim insanlarının “termokimyasal malzeme yığınları” olarak adlandırdığı bu 6 bölge, sıcaklık ve mineral bileşimi açısından çevresindeki mantodan tamamen farklı bir yapı sunuyor. Bu alanların kökenine dair iki güçlü teori bulunuyor:

  • Eski Levha Kalıntıları: İlk ihtimale göre bu yapılar, milyarlarca yıllık jeolojik süreçler ve levha hareketleri sonucunda gezegenin üst katmanlarından dibe çöken ve yüksek basınç/sıcaklık altında biçim değiştiren kayaçların kalıntıları.
  • Dev Çarpışmanın İzleri: İkinci ve daha heyecan verici teoriye göre ise bu yapılar, milyarlarca yıl önce Dünya’ya çarparak Ay’ın oluşmasına neden olan Theia adlı protoplanet ile yaşanan devasa çarpışmadan artkalan erimiş gezegen çekirdeği parçaları olabilir.

Yapay zeka desteğiyle sismolojide çığır açan bu keşif, gezegenimizin nasıl oluştuğuna ve manyetik alanının gelecekte nasıl şekilleneceğine dair ezber ezber bozan yeni araştırmalara kapı aralıyor.

Dünyanın merkezine yapay zeka gözü: yerin 2 bin 900 kilometre altında 6 gizemli yapı tespit edildi

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter


Giriş Yap

Gazete Ata Ocağı ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

KAI ile Sohbet Et

KAI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.