Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
İstanbul’da her gün milyonlarca vatandaşın kullandığı metro, metrobüs, otobüs ve marmaray gibi toplu taşıma araçları, ortak alan bilincinin zayıflaması nedeniyle gizli bir gerilim alanına dönüşüyor. Geçmişte sadece “mansplaining” veya ayakları uzatarak yan koltuğu daraltma gibi fiziksel oturuş bozuklukları şikâyet konusu olurken, günümüzde dijitalleşmeyle birlikte bu kriz akustik bir boyut kazandı. Kulaklık kullanmadan yüksek sesle video izlemek, telefon görüşmelerini hoparlörden yapmak ve bağırarak konuşmak yolcuların en büyük tepki odağı haline geldi.
“ÖZEL HAYATIN İLANIZCA DİNLENMESİ REHABİLİTASYON HAKKINI ÇALIYOR”
Günün erken saatlerinde işe yetişmeye çalışan ya da mesai bitimi evine dönen kent insanı için toplu taşıma araçları sadece bir ulaşım aracı değil, günün stresini atma veya güne hazırlanma alanı. Ancak bir yolcunun özel telefon konuşmasını tüm vagona dinletmesi veya kişisel sosyal medya videolarını yüksek sesle oynatması, diğer yolcuların en temel hakkı olan zihinsel dinlenme hakkını gasp ediyor. Şikâyetlerin yalnızca sabah saatleriyle sınırlı kalmadığı, günün her saatinde dozu artan bir nezaketsizlik krizine dönüştüğü belirtiliyor.
SOSYAL MEDYADA İSYAN: ‘GÖRGÜ VE EMPATİ’ ARAMAZ OLDUK
Sosyal medya platformlarında da geniş yer bulan konuda kullanıcılar, başkalarının alanını ihlal eden davranışlara sert tepki gösteriyor. Özellikle yan koltuktaki yolcunun mahremiyet alanına giren geniş oturuşlar, bacak bacak üstüne atarken ayakkabıyla diğer kişiye temas edilmesi ve koltukların ‘işgal edilmesi’ en çok paylaşılan görseller arasında yer alıyor. Kullanıcılar, yazılı olmayan kent kurallarının ve karşılıklı empatinin hatırlatılması gerektiğine dikkat çekiyor.
AKADEMİK ARAŞTIRMALAR NE DİYOR? ‘EV-İŞ ARASI STRES TAVAN YAPIYOR’
Toplu taşımadaki bu davranış bozuklukları akademik dünyanın da takibinde. Mahmut Esad Ergin ve Hüseyin Onur Tezcan’ın İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi’nde yayımlanan araştırmasına göre; İstanbul’daki toplu taşıma sisteminde yaşanan güvenlik, kalabalık ve davranış sorunları yolcularda ciddi motivasyon kaybı, stres, gerginlik ve yorgunluk yaratıyor. Araştırma, toplu taşımadaki stres ve gerginlik düzeyinin en yüksek olduğu seyahat türünün ev ile iş arasındaki rutin yolculuklar olduğunu ortaya koyuyor. Kalabalığa eklenen yüksek ses ve alan işgali, yolcuların psikolojik olarak daha kolay yıpranmasına yol açıyor.
SADECE SES DEĞİL: HİJYEN, KOKU VE BENCİLLİK DE LİSTEDE
Toplu taşımada görgü kurallarının ihlali sadece ses ve oturma biçimiyle de sınırlı kalmıyor. Araç içinde ayakta dururken başkasına fiziken yaslanmak, çevreye rahatsızlık veren kokulu gıdalar tüketmek veya aşırı parfüm/bakımsızlık kokuları, araç kapı önlerini boşaltmayarak geçişi engellemek de şehir içi konforu düşüren ana nedenler arasında. Uzmanlar, yaşlı, hamile ve engelli vatandaşlara yer vermenin bir lütuf değil, toplumsal yaşamın en temel asgari nezaket kuralı olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.

