Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Yaşlılıkta unutkanlık, içe kapanma ve davranış değişiklikleri her zaman yaşlanmanın doğal sonucu olmayabilir. Uzmanlar, günlük yaşamı etkileyen unutkanlığın, yeni başlayan kişilik değişikliklerinin ve sosyal hayattan uzaklaşmanın göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtiyor. Yaşlıları unutkanlıkları nedeniyle eleştirmek ise kaygıyı artırarak belirtilerin ağırlaşmasına yol açabiliyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Firdevs Seyfe Şen, yaşlılarda görülen unutkanlık, kişilik ve davranış değişiklikleri ile depresyon belirtilerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Şen, ailelerin yaşlı yakınlarına karşı anlayışlı ve destekleyici bir yaklaşım benimsemesinin önemine dikkat çekti.
BELİRGİN KİŞİLİK DEĞİŞİKLİKLERİNİ YAŞLILIĞA BAĞLAMAYIN
Yaş ilerledikçe bazı alışkanlıkların değişmesinin doğal olabileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Şen, belirgin ve yeni başlayan kişilik değişikliklerinin yalnızca yaşlanmayla açıklanmaması gerektiğini vurguladı.
Yaşlı bireylerin daha içine kapanık, alıngan veya öfkeli hâle gelmesi, insanlarla görüşmek istememesi ya da çevresinden şüphe duymaya başlaması; depresyon, bilişsel sorunlar, ilaçların yan etkileri veya başka sağlık problemleriyle ilişkili olabilir.
Şen, ailelerin “Sen çok değiştin, neden böyle oldun?” demek yerine, “Son zamanlarda biraz daha içine kapanmış görünüyorsun. Seni üzen bir şey mi var?” gibi anlayışlı ifadeler kullanmasını önerdi.
Davranış değişikliklerinin bazen kişinin dile getiremediği ciddi bir sıkıntının ilk işareti olabileceğini belirten Şen, yaşlanmanın kişiliğin tamamen değişmesi anlamına gelmediğini ifade etti.
HER UNUTKANLIK ALZHEIMER DEĞİL
Yaşlılarda görülen her unutkanlığın Alzheimer hastalığı anlamına gelmediğini hatırlatan Şen, zaman zaman bir ismi hatırlayamamanın veya anahtarın yerini unutmanın tek başına hastalık göstergesi sayılamayacağını söyledi.
Ancak unutkanlık günlük yaşamı etkilemeye başladığında dikkatli olunması gerektiğini vurgulayan Şen, şu belirtilere işaret etti:
- Aynı soruları kısa aralıklarla tekrar tekrar sormak,
- Yakın zamanda yaşanan olayları belirgin biçimde unutmak,
- İlaçları veya parayı yönetmekte zorlanmak,
- Daha önce kolaylıkla yapılan işleri artık yapamamak,
- Bilinen yerlerde yönünü kaybetmek veya evinin yolunu bulmakta zorlanmak.
Şen, bu tür belirtilerin sıradan unutkanlık olarak değerlendirilip geçiştirilmemesi gerektiğini belirterek erken uzman değerlendirmesinin hem yaşlı bireyin hem de ailesinin yaşamını kolaylaştırabileceğini ifade etti.
“YİNE UNUTTUN” DEMEK KAYGIYI ARTIRABİLİR
Unutkanlık yaşayan yaşlı bireylerin sürekli eleştirilmesinin olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirten Şen, “Aa, bunu da mı unuttun? Bak, yine unuttun. Sen de bir türlü hatırlamıyorsun.” gibi ifadelerin yoğun kaygıya neden olabileceği uyarısında bulundu.
Bu tür yaklaşımların mevcut belirtileri ağırlaştırabileceğini veya kişinin unutkanlığını gizlemesine yol açabileceğini kaydeden Şen, ailelerin yaşlı yakınlarını dikkatle gözlemlemesini, onları anlamaya çalışmasını ve gerektiğinde bir uzmandan destek almasını önerdi.
PSİKİYATRİK YATIŞ HER ZAMAN AĞIR HASTALIK ANLAMINA GELMİYOR
Yaşlı bir bireyin psikiyatri servisine yatırılmasının hasta ve yakınlarında endişe yaratabildiğini belirten Şen, hastane yatışının her zaman hastalığın çok ağır olduğu veya hastanede uzun süre kalınacağı anlamına gelmediğini söyledi.
Psikiyatrik yatışın bazı durumlarda hastanın güvenliğini sağlamak, tedaviyi düzenlemek ve sağlık durumunu yakından izlemek amacıyla uygulandığını aktaran Şen, özellikle ağır depresyon, intihar riski, psikotik belirtiler veya temel ihtiyaçları karşılamada ciddi güçlük yaşanması durumlarında yatışın önerilebileceğini ifade etti.
Şen, hastaya yaklaşırken kaygıyı artıran ifadeler yerine, “Bir süre seni daha yakından takip edelim ve tedavini düzenleyelim.” gibi açıklamaların tercih edilmesinin önemini vurguladı.
İÇE KAPANMA VE UNUTKANLIK DEPRESYONUN İŞARETİ OLABİLİR
Yaşlılarda depresyonun her zaman açık bir üzüntü hâliyle ortaya çıkmadığını belirten Şen, bazı kişilerin yaşadıkları sorunu fark etmeyebildiğini veya bunu yaşlanmaya bağlayabildiğini söyledi.
“İnsanlarla görüşmek istemiyorum”, “Kalabalık beni yoruyor”, “Eskisi gibi düşünemiyorum” gibi ifadelerin yanı sıra uyku bozuklukları, iştah değişiklikleri, enerji azalması, bedensel yakınmalar ve sosyal hayattan uzaklaşma da yaşlılık depresyonunda görülebilen belirtiler arasında yer alıyor.
Özellikle yeni başlayan içe kapanma ve unutkanlığın hızla ilerlemesinin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Şen, depresyonun bilişsel işlevlerde yavaşlamaya da neden olabileceğine dikkat çekti.
ERKEN TANI VE TEDAVİ ÖNEMLİ
Yaşlılık depresyonunda intihar riskinin özellikle dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Şen, tedaviye yanıtın bazı durumlarda daha yavaş olabileceğini belirtti.
Bu nedenle yaşlı bireylerde yeni başlayan davranış değişikliklerinin, günlük yaşamı etkileyen unutkanlığın ve sosyal hayattan geri çekilmenin göz ardı edilmemesi; gerekli durumlarda uzman değerlendirmesine başvurulması büyük önem taşıyor.
Uzmanlara göre yaşlı bireylere karşı sabırlı, anlayışlı ve destekleyici olmak, belirtileri küçümsememek ve gerektiğinde profesyonel yardım almak sağlıklı yaşlanma sürecinin önemli parçaları arasında bulunuyor.
Haberi daha kısa ve akıcı yapTekrarlanan uzman vurgularını azalt

