Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Bugün gazetecilik, medya patronluğu ve influencerlık kavramları çoğu zaman aynı potada eritiliyor. Oysa bu üç kavram arasında hem mesleki hem de ahlaki açıdan ciddi farklar var.
Çünkü herkesin elinde bir kamera, önünde bir mikrofon, arkasında bir sosyal medya hesabı olabilir. Herkes kendisine gazeteci diyebilir. Ancak gazetecilik, yalnızca haber paylaşmakla, takipçi toplamakla ya da gündem oluşturmakla yapılabilecek bir iş değildir.
Gazeteci haberin peşinden koşar.
Gazeteci için olumlu haber ya da olumsuz haber ayrımı yoktur. Onun için haber vardır.
Bir olayın kimin lehine, kimin aleyhine sonuç doğuracağı gazetecinin önceliği değildir. Haberin öznesinin güçlü ya da güçsüz, iktidar ya da muhalefet, zengin ya da yoksul olması da gerçeği değiştirmez.
Haber değeri taşıyan her gelişme, gazetecilik ilkeleri çerçevesinde araştırılmalı, doğrulanmalı ve kamuoyuna aktarılmalıdır.
Gazetecinin görevi birilerini memnun etmek değil, kamuoyunu bilgilendirmektir.
Bu nedenle gazeteci bazen alkışlanır, bazen eleştirilir, bazen de yazdıkları nedeniyle hedef haline gelir. Hatta haberinin peşinden koşarken işini, itibarını, ilişkilerini ve kimi zaman ekonomik güvencesini bile riske atabilir.
Çünkü gazeteciliğin temel sermayesi paradır değil, güvendir.
Peki, gazete sahibi neyin peşindedir?
Burada da önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Gazetecilik kökeninden gelen, mesleğin sorumluluğunu ve kamu yararını bilen bir gazete sahibiyle, medyayı yalnızca ticari yatırım alanı olarak gören bir tüccarı aynı kefeye koyamayız.
Elbette gazete de bir işletmedir. Reklama, gelire, çalışanların maaşına ve ekonomik sürdürülebilirliğe ihtiyaç duyar. Ancak mesele, para kazanmanın gazeteciliğin önüne geçip geçmediğidir.
Eğer gazetenin yayın politikası yalnızca reklam verenin, siyasi ilişkilerin veya ticari çıkarların beklentilerine göre şekilleniyorsa orada gazetecilik bağımsızlığından söz etmek giderek zorlaşır.
Gazete sahibi ticaret yapabilir. Reklam alabilir, yatırım yapabilir, kâr edebilir. Bunların hiçbirinde başlı başına yanlış bir şey yoktur.
Ancak para kazanmak uğruna haberin yönü değişiyorsa, bazı gerçekler görmezden geliniyor, bazı haberler yayımlanmıyor ve bazı isimler ekonomik çıkarlar nedeniyle korunuyorsa sorun tam da burada başlar.
Çünkü gazetenin sahibi olmak, gerçeğin sahibi olmak anlamına gelmez.
Gelelim influencer dünyasına!
Üçüncü kategori ise günümüz iletişim dünyasının en tartışmalı alanlarından biri.
Influencerlık, elbette kendi içinde farklı örnekler barındırıyor. Dürüstçe ürün tanıtan, reklam olduğunu açıkça belirten, takipçisini bilgilendiren ve güven ilişkisini önemseyen içerik üreticileri de var.
Ancak eleştirdiğimiz kesim, her şeyi paraya indirgeyen influencer anlayışıdır.
Bu anlayışta temel mesele haber vermek, gerçeği araştırmak ya da kamuoyunu aydınlatmak değildir. Temel mesele görünür olmak, takipçiyi etkilemek ve bundan kazanç sağlamaktır.
Bunların dünyasında çoğu zaman bardağın hep dolu tarafı gösterilir.
Tanıtılan ürünün iyi yanları anlatılır, eksikleri görmezden gelinir. Kusurlarından söz edilmez, sorunlar perde arkasında bırakılır.
Çünkü reklam verenin duymak istediği şey bellidir: Övgü!
Parayı kim veriyorsa onun ürünü güzeldir, onun markası başarılıdır, onun hizmeti kusursuzdur.
Hatta iş bununla da sınırlı kalmaz. Bir markanın reklamını alırken rakip marka kötülenebilir, bir ürün göklere çıkarılırken diğeri yerin dibine sokulabilir.
Burada artık bilgilendirme değil, ticari yönlendirme vardır.
Elbette reklam yapmak suç değildir. Bir ürünü tanıtmak da ayıp değildir. Ancak reklamı bağımsız değerlendirme gibi sunmak, ticari çıkarı kişisel kanaat görüntüsü altında pazarlamak, takipçinin güvenini istismar etmektir.
Üç farklı dünya, üç farklı öncelik!
Gazeteci haberin peşindedir. Gerçekleri ortaya çıkarmak ister.
Gazete sahibi, mesleki sorumluluğu koruduğu sürece işletmesini ayakta tutmanın ve kazanç sağlamanın peşindedir.
Influencer ise ticari içerik üreticisi olarak görünürlüğünü ve takipçi kitlesini ekonomik değere dönüştürür.
Burada asıl sorun, bu rollerin birbirine karıştırılmasıdır.
Bir influencerın reklam yapması onu gazeteci yapmaz. Bir gazete sahibinin medya kuruluşuna sahip olması da onu kendiliğinden gazeteci yapmaz.
Gazetecilik, takipçi sayısıyla, reklam geliriyle veya sahip olunan medya kuruluşuyla ölçülmez.
Gazeteciliğin ölçüsü; bağımsızlık, doğruluk, tarafsızlık, kamu yararı ve hesap verebilirliktir.
Sözün özü şu: Herkesin bir fiyatı olabilir ama gazeteciliğin bir ilkesi olmalıdır.
Gazeteci para kazanabilir, gazete sahibi kâr edebilir, influencer reklam alabilir. Bunların hepsi hayatın ve ekonomik düzenin doğal gerçekleridir.
Ancak gazeteci, para kazanmak uğruna gerçeği eğip bükmeye başladığında mesleğinden uzaklaşır.
Gazete sahibi, ticari çıkarlarını kamu yararının önüne koyduğunda gazetesinin güvenilirliğini kaybeder.
Influencer ise reklamını yaptığı her şeyi kusursuz, eleştirdiği her şeyi değersiz göstermeye başladığında takipçisinin güvenini tüketir.
Unutulmamalıdır ki gazetecinin itibarı takipçi sayısıyla değil, ortaya çıkardığı gerçeklerle ölçülür.
Çünkü gazetecilikte asıl mesele kimin para verdiği değil, gerçeğin ne söylediğidir.
Gazeteci gerçeğin peşinde koşar. Diğerleri kazancın peşinde koşabilir. Ama gerçeği paraya göre değiştiren hiç kimse gazetecilik iddiasında bulunmamalıdır.
