Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Düne kadar aynı masada ekmeği bölüşenlerin, aynı rüzgâra karşı yürürken birbirinin omzuna tutunanların, “biz” kelimesini bir bayrak gibi taşıyanların öyküsüdür bu.
Bir gün gelir, o mücadele meyvesini verir; bir koltuk elde edilir, bir makamın kapısı aralanır. İşte ne oluyorsa, o kapının eşiğinden içeri adım atıldığı an olmaya başlar.
Makam sahibi olmanın ilk icraatı genelde düşmanla mücadele etmek değil, düne kadar “dostum” denilen insanlara mesafe koymaktır.
Önce seyrelen telefon aramaları, ardından araya giren sekreterler, danışmanlar, protokolden örülen duvarlar… Ve derken o meşhur gerekçe belirir: “İşler çok yoğun, vakit bulamıyorum.” Oysa mesele vakit meselesi değildir; mesele, bakış açısının ve hiza alınan yerin değişmesidir.
Peki, nasıl oluyor da düne kadar birbirine en yakın olanlar bir anda yabancılaşırken, düne kadar birbirine kılıç çekenler “barış” ve “uzlaşı” adı altında aynı karede buluşabiliyor?
bunun cevabı siyasetin ve gücün o en soğuk, en cılız kuralında saklı: Güç, eşitliği sevmez.
Siz bir insanla geçmişte aynı çileyi çektiyseniz, onun gözünde asla bir “makam sahibi” veya “otorite” olamazsınız. Çünkü o dost, sizin yetersizliklerinizi bilir, korkularınızı bilir, nereden geldiğinizi bilir. Yani sizin çıplak halinizi tanır. Makam koltuğuna oturan kişi ise etrafında kendisini hatırlatan değil, kendisine hürmet eden insanlar ister. Eski dost, tam da bu yüzden yeni makam sahibinin gözünde bir “tehdit” veya “rahatsızlık kaynağı” haline gelir.
Sizin varlığınız, onun inşa etmeye çalıştığı o yapay karizmaya vurulmuş bir darbedir.
İşte tam bu aşamada, siyasetin en çirkin tiyatrosu sahnelenmeye başlar: Düşmanla dost, dostla düşman olma süreci.
Makam sahibi, düne kadar kendisini devirmeye çalışan, ağır laflar söyleyen düşmanına doğru bir adım atar. “Biz aslında düşman değiliz, bu ülke/kurum için uzlaşmalıyız, barışık insanlarız” söylemi devreye girer.
Dışarıdan bakıldığında büyük bir “olgunluk”, bir “devlet aklı” gibi ambalajlanan bu hamle, özünde tamamen pragmatik ve korkakça bir hesaptır.
Dost zaten cephededir, onun sadakatinden şüphe edilmez (ya da artık ona ihtiyaç kalmamıştır). İ
Ama düşman bir tehdittir. O halde yapılması gereken, dostu nasıl olsa “çantada keklik” görüp ihmal etmek; enerjiyi ve imkânları ise düşmanı nötralize etmeye, onu devşirmeye veya onunla masaya oturmaya harcamaktır.
Siz dostunuzun düşmanınızla el sıkıştığını, onunla aynı masada kahkaha attığını gördüğünüzde “Bu nasıl bir ihanet?” dersiniz. O ise buna “siyasetin gereği” der.
Oysa yapılan hamle son derece nettir: Yapılan bazı adımlar sizin dostunuza ters, düşmanınıza düz gelir.
Siz kırılırsınız, dostluğunuz zedelenir; düşman ise durumdan memnundur, çünkü hiçbir bedel ödemeden alan kazanmıştır. Sonuç mu? Düşmanınızla dost, dostunuzla düşman olmaya başlamışsınızdır bile.
Tarih, “biz” diyerek yola çıkıp “ben” diyerek bitirenlerin çöplüğüyle doludur. Niccolò Machiavelli’den İbn-i Haldun’a kadar siyaset üzerine kafa yoran tüm düşünürler bu omurgasızlığı tarif etmiştir.
İbn-i Haldun, toplulukları iktidara taşıyan o güçlü dayanışma ruhuna (asabiyyet) dikkat çeker. Ancak iktidar ele geçirilip konfor ve imkânlar başladığında, o dayanışma ruhu buharlaşır; yerini bireysel ikbal, koltuğu koruma telaşı ve “ben” kavgası alır.
Bugüne kadar böyle geldi, bugünden sonra değişir mi?
Gönül “değişsin” demek istiyor ama insan doğası ve gücün zehirleyici etkisi ortadayken kendimizi kandırmayalım: Değişmeyecek.
Makamlar, insanların içindeki cevheri değiştirmez; sadece içeride ne varsa onu ortaya çıkarır. Koltuğa oturunca dostunu unutan, düşmanına sarılan insan aslında değişmemiştir; sadece gerçek kimliğini gösterme fırsatı bulmuştur.
Siyasette veya hayatta, dun “biz” deyip bugün “ben” diyenlerin, düşmanla barışırken dostunu harcayanların size verdiği tek bir ders vardır: Gücün getirdiği sahte dostluklara kanmamak ve kiminle yola çıktığınızı, koltuğa oturmadan önce bir kez daha düşünmek. Çünkü günün sonunda koltuklar kalır, makamlar biter; geriye ise sadece satılan dostlukların ve harcanan vefanın utancı kalır.
