Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Toplumsal hayatın içinde, gündelik sohbetlerde ya da kamusal tartışmalarda sıkça kulağımıza çalınan bazı
“hazır” sözler vardır. İlk bakışta derin, bilgece veya mutlak birer gerçekmiş gibi duran bu kalıplar; aslında sorgulamayı felç etmek, eleştiriyi susturmak ve sorumluluktan kaçmak için ustalıkla kurgulanmış birer retorik kalkanıdır.
“Şeytanla yemek yiyen şeytanın hangi eliyle yediğini bilir”, “Küçük insanlar insanları, büyük insanlar sistemi tartışır” ya da “Çok namustan bahsedenler en namussuzlardır” gibi söylemler, masum birer özdeyiş olmaktan çok uzaktır. Bunlar, hakikatin berraklığını bulanıklaştıran, kişisel ve yapısal çürümeleri örtbas etmeye yarayan modern zaman safsatalarıdır.
Büyük Resim Maskesi Altında Küçük Hesaplar…
Sıkça duyduğumuz “Büyük beyinler sistemi, orta beyinler olayları, küçük insanlar ise kişileri tartışır” mottosu, kulağa ne kadar entelektüel gelse de tehlikeli bir yanılsama barındırır. Bu cümlenin örtük amacı, somut yanlışları, haksızlıkları ve bireysel sorumlulukları “ufuksuzluk” ya da “detaycılık” ya da eziklik göstermektir.
Oysa hayatın inşası da, adaletsizliğin işleyişi de tekil insan eylemleriyle başlar. Sistemi var eden, o çarkı döndüren ve ondan beslenen yine bireylerin kararlarıdır. Gerçek anlamda donanımlı ve eleştirel bir zihin, devasa soyut yapıları (sistemi) eleştirirken, o yapıyı ayakta tutan ahlaki çürümeyi ve faili göz ardı etmez. Bu ikisini keskin bir duvarla ayırmak, failleri “büyük resim” perdesinin arkasında gizlemekten başka bir işe yaramaz.
Ahlak ve Gıybet Kavramlarının Silahlandırılması…
Kendi karanlık alanlarını ve tutarsızlıklarını bilen kişilerin en sık başvurduğu yöntemlerden biri de kavramları tersyüz etmektir. Örneğin, rüşvet, yolsuzluk veya hukuksuzluk gibi toplumsal düzeni zedeleyen fiillerin konuşulması hemen “gıybet” ya da “özel hayat”kisvesi altında sansürlenmek istenilir.
Burada kavramlar bilinçli olarak çarpıtılır. Gıybet; somut bir delile dayanmayan, kişilerin özel kusurlarını dedikodu malzemesi yapmaktır. Ancak belgelenmiş bir adaletsizliğin, kamusal bir zararın veya suçun dile getirilmesi asla gıybet değildir; aksine toplumsal vicdanın ve hakkın savunulmasıdır. Suçluların ve kural tanımazların en sevdiği sığınak, hakikatin dile getiriliş biçimini suçlu çıkarmaktır.
Benzer şekilde, en yüksek sesle ahlaktan ve namustan bahsedenlerin kimi zaman en büyük tutarsızlıkların öznesi çıkması da psikolojideki tepki oluşturma mekanizmasıyla açıklanır. Kendi içindeki suçluluk duygusunu bastırmak veya dışarıdan gelebilecek eleştirileri peşinen engellemek için aşırı bir ön savunma hattı kurarlar.
Algıyı Yönetmek ve Suçluluğu Perdemek…
Bu tür tezatlıklar ve manipülatif söylemler neden bu kadar yaygındır? Çünkü insan zihni, karmaşık ve karanlık gerçeklerle yüzleşmektense, bu tür vurucu ama içi boş kalıplarla rahatlamaya meyillidir. Amaç; Dikkatleri özden (yapılan yanlıştan, hırsızlıktan veya ahlaksızlıktan) uzaklaştırmak, Sorgulayan kişinin niyetini veya yetkinliğini tartışmaya açmak (Sen kim oluyorsun da sistemi eleştiriyorsun?),
Kendi suçluluk psikolojisini meşrulaştırmaktır.
Çözüm: Zihinsel Kalkanları Kırmak…
Hakikatin ve adaletin egemen olduğu bir toplum inşa etmenin ilk yolu, bu tür algılatma projelerine ve psikolojik harp taktiklerine karşı uyanık olmaktır. İnsanları susturmak için kullanılan ezbere cümleleri yutmamak, sistemi eleştirirken bireyin sorumluluğunu unutmamak ve somut delile dayanan her haklı sesi “gıybet” ya da “küçüklük” yaftasıyla bastırmak isteyenlere karşı mesafeli durmak şarttır.
Unutulmamalıdır ki; en berrak zihinler, hem sistemi hem olayı hem de faili aynı netlikle görebilenlerdir. Hakikatin üzerini örtmeye çalışan o süslü maskeler düştüğünde, geriye kalan tek şey sorumluluktan kaçanların acizliğidir.
