Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
İnsan yönetmenin, daha doğrusu insanı “kendine köle etmenin” tarihteki en eski ve en aşağılık yöntemlerinden biri nedir bilir misiniz? Gücünüze tehdit oluşturabilecek veya size zarar verebilecek birini yanınıza çekmek istiyorsanız, ona doğrudan gidip rüşvet teklif etmezsiniz. Çünkü tohumları sağlam atılmamış bir sadakat, ilk rüzgârda savrulur.
Asıl usta manipülatörler çok daha sinsi bir yol izler. Önce yokluğa mahkûm eder, sonra kurtarıcı gibi sahneye çıkarlar.
Mantık son derece basittir. İnsan psikolojisinin en zayıf karnı olan “hayatta kalma” güdüsünü hedef alırlar. Sizi önce işsiz, güçsüz, parasız ve pulsuz bırakırlar. İtibarınızı zedeler, muslukları keser, adeta çölün ortasında bir yudum suya muhtaç hale getirirler. Siz o bataklıkta “Günü nasıl kurtaracağım?” telaşıyla ideallerinizi, etik ilkelerinizi ve eleştirel aklınızı bir kenara bırakıp dibe vururken, bir gün aniden o el uzanır.
O el, aslında sizi o çukura atan elin ta kendisidir. Ama çaresizlik gözleri kör ettiği için, uzanan o eli bir “lütuf”, o insanı ise bir “kurtarıcı” olarak görürsünüz. İhsan edilen bir avuç kaynak, size hak ettiğiniz bir değer gibi değil, mucizevi bir sadaka gibi sunulur. İşte o an zihninizde vicdan biter, zehirli bir minnet duygusu başlar.
Ve bittiğiniz an, tam olarak o andır.
Bunu sadece teorik bir psikoloji dersi sanmayın! Bu mekanizma Anadolu’nun pek çok köşesinde, yerel siyasetin ve medyanın kılcallarında tıkır tıkır işliyor.
Şöyle yakın bir örneği hatırlayalım: Bir ilçe belediye başkanı koltuğa oturur oturmaz ilk talimatını veriyor: “Bu ilçedeki hiçbir gazeteciye ilk üç yıl yüz vermeyeceksiniz, tek kuruş aktarmayacaksınız.”
İlk üç yıl yerel basın mensupları aç bilaç, kıt kanaat geçinerek haber yapmaya çalışır. Sürünürler, yıpranırlar, tükenme noktasına gelirler. Seçimlere bir buçuk, iki yıl kala aynı başkan ikinci talimatı çakar: “Şimdi bunlara her ay şu kadar ödeme yapın.”
Yıllardır kuraklık çeken toprağa su düşmüştür artık. Eski yokluğuyla bugünkü varlığı arasında sıkışıp kalan, dünün çaresizi bugünün “ihsan sahibi” karşısında ne yapar? Eleştirebilir mi? Hakikati yazabilir mi?
Ne yazık ki hayır. O para göründüğü an, dünün açlığı yarının korkusuna dönüşür: “Ya yine o günlere dönersem?”
Zurnanın zırt dediği yer!
O belediye başkanı Türkiye’nin en büyük yolsuzluk veya şaibe operasyonlarından biriyle gözaltına alındığında, cezaevine girdiğinde bile o ilçenin basınından tek bir aykırı ses çıkmaz. Tek bir satır eleştiri yazılmaz. Yazılamaz. Çünkü kalemi tutan el, artık kendi iradesine değil, onu aç bırakıp sonra doyuran iradeye aittir.
Biz bu insanlara “gazeteci” demiyoruz; onlar gücün etrafında dönen birer yağdanlıktan ibarettir. Ancak buradaki asıl trajedi, sadece satanların değil, satın alma yönteminin inceliğindedir.
Bu strateji; bağımsız düşünceyi, meslek etiğini ve haysiyeti felç etme stratejisidir.
Önce muhtaç et,
Sonra besle,
Ömür boyu yönet!
Bir toplumda gazetecinin, akademisyenin, sanatçının ya da bürokratın bağımsızlığı, onun ekonomik ve fikri bağımsızlığıyla doğrudan orantılıdır. Eğer bir düzende güç sahipleri, kamu kaynaklarını bir sopaya ve havuç sistemine dönüştürmüşse; orada dürüstlük bir erdem değil, lüks haline gelir.
Bugün medyanın, siyasetin ve toplumun önemli bir kısmının düştüğü hal tam olarak budur. Bizi yokluğa alıştıranlara, sonra da önümüze attıkları iki kırıntı için minnet duymamızı bekleyenlere karşı uyanık olmak zorundayız.
Çünkü dünün açlığına yenilip bugünün varlığına biat edenler, yarın evlatlarına onur duyacakları bir anı bile bırakamazlar.
